Dolina Wodącej
Charakterystyczną cechą tej doliny są jaskinie, których liczbę ocenia się na około 60. Najbardziej znane to groty: Jasna pod szczytem Skal Zegarowych, Jasna zwana też Jamą kolo Strzegowej, Zegar, Psia i Na Biśniku. Były one schronieniem dla pierwotnych ludzi, więc nic dziwnego, że archeolodzy znajdują w nich liczne ślady z okresu paleolitu - sprzed 150 tysięcy lat, a najnowsze badania na Biśniku wskazują nawet na 250 tysięcy lat. Biśnik charakteryzuje się ponadto prawie ciągłością zasiedlenia - naukowcy odnaleźli tu ślady szałasu sprzed 40 tys. lat o szkielecie z kamieni, kości oraz żerdzi obciągniętych skórami. Następne znaleziska to narzędzia z neolitu i brązu (III i II tysiąclecie p.n.e. - kultura pucharów lejkowych i ceramiki sznurowej), kultury łużyckiej (VI-V w. p.n.e.) i kultury przeworskiej (III-IV w. n.e.). Po odkryciach ze średniowiecza archeolodzy nazwali Dolinę Wodącej Smoleńskim Rejonem Umocnionym, zaliczając do niego grody i umocnienia na zamkowej górze w Smoleniu, Skalach Zegarowych (cysterna na wodę i obwałowania, a także ślady kultury łużyckiej i przeworskiej), Biśniku i obu grodziskach: Chłopskim i Pańskim. Szczególnym założeniem obronnym i mieszkalnym jest Grodzisko Pańskie. Wykorzystano w nim do celów obronnych naturalny układ skal z otworem w kształcie bramy, uzupełniając go obwałowaniami. Najstarsze wykopane przedmioty na tym wzniesieniu to wyroby paleolitycznych myśliwych, ale zaznaczy! się także neolit i kultuta przeworska. Najwięcej znalezisk pochodzi z XIII w., kiedy istniał tu duży gród z kilkoma obwałowaniami i majdanami oraz budynkami mieszkalnymi ludzi trudniących się rogownictwem, kowalstwem i metalurgią. Gród spłonął w końcu XIII w., ale odkryto ślady z XVII w. fałszerza monet Jana Kazimierza.